De rechthebbenden van honderden Elvis-nummers zijn een grote rechtszaak begonnen tegen het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic. Volgens de aanklacht heeft het bedrijf achter de populaire AI-chatbot Claude zonder toestemming auteursrechtelijk beschermd materiaal van maar liefst 274 Elvis-composities gebruikt voor het trainen van zijn kunstmatige-intelligentiemodellen.

De zaak werd op vrijdag 23 oktober aangespannen bij de federale rechtbank in Californië. Onder de eisers bevindt zich ABG EPE IP, dat verbonden is aan Authentic Brands Group, naast verschillende andere partijen die auteursrechten op composities uit de Elvis-catalogus bezitten.

En het gaat bepaald niet om onbekende nummers. Onder de 274 composities bevinden zich klassiekers als Can’t Help Falling in Love, All Shook Up, Don’t Be Cruel, Return to Sender en A Little Less Conversation.

De rechthebbenden beschuldigen Anthropic ervan op grote schaal materiaal van de nummers te hebben verzameld en opgeslagen om de verschillende versies van Claude te trainen. Daarvoor zou geen toestemming zijn gevraagd en ook niet zijn betaald.

Voor iedere compositie wordt een wettelijke schadevergoeding van maximaal 150.000 dollar geëist. Alleen al voor de vermeende auteursrechtenschending van de 274 nummers komt dat neer op maximaal 41,1 miljoen dollar. Daarnaast bevat de aanklacht nog andere claims, waardoor het bedrag uiteindelijk verder kan oplopen.

Opvallend is dat de aanklacht niet alleen gaat over het materiaal waarmee Claude zou zijn getraind. De eisers stellen ook dat het AI-systeem in staat is nieuwe teksten te produceren die qua structuur, hooks en opbouw zeer dicht bij bestaande auteursrechtelijk beschermde nummers blijven.

Volgens de aanklacht gebeurde dat zelfs nadat Anthropic maatregelen had ingevoerd die moesten voorkomen dat Claude beschermde songteksten zou reproduceren.

Daarmee belandt ook de muziek van Elvis midden in een juridische discussie die voor de gehele muziekindustrie steeds belangrijker wordt: mogen bedrijven auteursrechtelijk beschermde muziek en teksten gebruiken om kunstmatige intelligentie te trainen zonder daarvoor toestemming te vragen of een vergoeding te betalen?

Anthropic is hierover al in verschillende andere rechtszaken verwikkeld. Onder meer muziekuitgevers Universal Music Publishing, Concord en ABKCO hebben het bedrijf eerder aangeklaagd. Ook Sony Music Publishing en Warner Chappell zijn juridische procedures begonnen rond het gebruik van auteursrechtelijk beschermde muziek.

Anthropic bestrijdt dat het de wet heeft overtreden. Het bedrijf beroept zich in andere procedures onder meer op het Amerikaanse principe van ‘fair use’ en stelt dat het trainen van AI-modellen een transformerend gebruik van het oorspronkelijke materiaal kan zijn. Een woordvoerder liet naar aanleiding van de nieuwe Elvis-zaak weten dat Anthropic het niet eens is met de beschuldigingen en zich volledig tegen de aanklacht zal verdedigen.

De rechter zal uiteindelijk moeten bepalen waar bij het trainen van kunstmatige intelligentie de grens ligt tussen technologisch gebruik en inbreuk op auteursrechten.

Dat juist de omvangrijke Elvis-catalogus nu onderwerp is van een afzonderlijke procedure, maakt de zaak extra interessant. Het gaat tenslotte om honderden composities die behoren tot het muzikale erfgoed van Elvis en waarvan de rechten bijna vijftig jaar na zijn overlijden nog altijd streng worden bewaakt.

ElvisMatters blijft de ontwikkelingen in deze zaak volgen.